جمعه ۲۸ شهریور ۹۹

بهترین ترجمه فارسی به انگلیسی که خوانده ام


 علیرضا طاق دره، مترجم والدن شاهکار هنری دیوید تارو است.  در ادبیات امریکا سه اثر ادبی با آب پیوند دارند: موبی دیک ،پیرمرد و دریا ووالدن .والدن که قصه یگانگی تارو با طبیعت است ،از کنار آبگیری بسیار کوچک در دل جنگلی باصفا آغاز می شود. طاق دره در طول پانزده سال گذشته سرگرم مطالعه عاشقان والدن و پژوهش در اندیشه های هنری دیوید تارو، رالف والدو امرسون و امیلی دیکنسون بوده است او در سال۲۰۱۶ در سخنرانی ها و جلسات بحث و گفت و گو، تفسیر خویش را از والدن به جامعه ادبی و مردم امریکا ارائه کرده است. در این راه چندین اندیشمند  آمریکایی از جمله پروفسور رابرت ریچاردسون او را یاری کرده اند . در گفت وگ ویی که باآقای طاق دره داشتم، گفتند مترجم، کبوتر نامه بر نیست که پیامی ناخوانده را به پایش ببندند تا آن را از سرزمینی به سرزمین دیگر برد. مترجم را با زنبور عسل مقایسه کردند:  ترجمه بازتاب دل و دانش یک ملت در قلب دیگر ملت هاست. مترجم مانند زنبور عسل پروازکنان از کندوی زبان و فرهنگ یک ملت دور می شود و باغ ها و دشت های گل را از فراز فرسنگ ها می یابد و آن را چه به صورت عسل چه با گرده افشانی به سرزمین و دنیایی دیگر می برد. بدون مترجمان، تمدن بشری را بقایی نیست. همانطور که دانشمندان معتقدند بدون زنبور های عسل بقای بشر رو به نابودی خواهد رفت. مترجم می تواند یکی از بهترین مفسران اثری باشد که ترجمه می کند. امتیاز مترجم آن است که مانند آفتاب پرست می تواند با هر یک از چشمان خود بر دو دنیای مختلف بنگرد و آنچه را که می بیند در یک مغز واحد تفسیر کند. او می داند نزدیکی به یک فرهنگ و تمدن واحد نباید ملت ها را از وجود فرهنگ ها و تمدن های دیگر غافل کند. مترجم نیز مانند ستاره شناسان می داند نزدیکی به خورشید نباید انسان ها را از وجود ستارگان و کهکشان های بی شماری که در آسمان هاست غافل کند. فرهنگ ها باید از هم سود ببرند.  آقای طاق دره درباره بهترین ترجمه ای که تاکنون خوانده اند، چنین گفتند: ترجمه کتاب فلسفه هگل دارای ویژگی هایی است که آن را به یک اثر آرمانی تبدیل کرده است. درک دقیق و درست مترجم از کتاب، آگاهی ژرف او از موضوع، انتخاب معادل های دقیق و نیز انتخاب ساختارهای مناسب و دقیق برای جمله ها در سراسر کتاب همگی باعث شده متر جم به ترجمه ای روان و روشن از یک اثر مهم و دشوار برسد.  این اثر، که در طول چند دهه گذشته کتاب مفیدی برای دانشجویان فلسفه بوده، یک کارگاه عالی ترجمه برای دانشجویان و تمام علاقه مندان به رشته مترجمی است .اهل فضل و فلسفه، این کتاب را یکی از اولین آثاری می دانندکه به زبانی روان و روشن درباره هگل ترجمه شده. این روشنی دلایلی دارد . یکی آنکه عنایت بر زبان مبدأ ، یعنی انگلیسی، تسلطی عالی داشت. او در زبان فارسی نیز استادی چیره دست بود. در پایان کتاب فلسفه هگل، فهرستی از کتاب هایی است که عنایت برخی از معادل های ادبی و فلسفی خویش را از آن برگزیده است. درمیان این کتاب ها می توان آثار ابن سینا، ملاصدرا و ناصرخسرو و نیز کتاب هایی چون کشف الاسرار را دید. او آثار مترجمان معاصری چون محمد علی فروغی یا منوچهر بزرگ مهر را نیز در این فهرست آورده است. از این کار می توان آموخت که ما همواره باید از مترجمان خوب معاصر و نیز نویسندگان کلاسیک خود برای تقویت دانش زبانی و اندیشه خویش استفاده کنیم. عنایت در ترجمه استادانه کتاب فلسفه هگل نحوه بهره برداری خلاقانه و درست از چنین آثاری را به ما نشان می دهد. ترجمه در تمام حوزه ها نیازمند دقت بسیار است، اما درحوزه ادبیات، عرفان و فلسفه این حساسیت بیشتر است. پیش از اشاره به کتاب فلسفه هگل ، مایلم با ذکر یک ترجمه انگلیسی
گل را از فراز فرسنگ ها می یابد و آن را چه به صورت عسل چه با گرده افشانی به سرزمین و دنیایی دیگر می برد. بدون مترجمان، تمدن بشری را بقایی نیست. همانطور که دانشمندان معتقدند بدون زنبور های عسل بقای بشر رو به نابودی خواهد رفت. مترجم می تواند یکی از بهترین مفسران اثری باشد که ترجمه می کند. امتیاز مترجم آن است که مانند آفتاب پرست می تواند با هر یک از چشمان خود بر دو دنیای مختلف بنگرد و آنچه را که می بیند در یک مغز واحد تفسیر کند. او می داند نزدیکی به یک فرهنگ و تمدن واحد نباید ملت ها را از وجود فرهنگ ها و تمدن های دیگر غافل کند. مترجم نیز مانند ستاره شناسان می داند نزدیکی به خورشید نباید انسان ها را از وجود ستارگان و کهکشان های بی شماری که در آسمان هاست غافل کند. فرهنگ ها باید از هم سود ببرند.  آقای طاق دره درباره بهترین ترجمه ای که تاکنون خوانده اند، چنین گفتند: ترجمه کتاب فلسفه هگل دارای ویژگی هایی است که آن را به یک اثر آرمانی تبدیل کرده است. درک دقیق و درست مترجم از کتاب، آگاهی ژرف او از موضوع، انتخاب معادل های دقیق و نیز انتخاب ساختارهای مناسب و دقیق برای جمله ها در سراسر کتاب همگی باعث شده متر جم به ترجمه ای روان و روشن از یک اثر مهم و دشوار برسد.  این اثر، که در طول چند دهه گذشته کتاب مفیدی برای دانشجویان فلسفه بوده، یک کارگاه عالی ترجمه برای دانشجویان و تمام علاقه مندان به رشته مترجمی است .اهل فضل و فلسفه، این کتاب را یکی از اولین آثاری می دانندکه به زبانی روان و روشن درباره هگل ترجمه شده. این روشنی دلایلی دارد . یکی آنکه عنایت بر زبان مبدأ ، یعنی انگلیسی، تسلطی عالی داشت. او در زبان فارسی نیز استادی چیره دست بود. در پایان کتاب فلسفه هگل، فهرستی از کتاب هایی است که عنایت برخی از معادل های ادبی و فلسفی خویش را از آن برگزیده است. درمیان این کتاب ها می توان آثار ابن سینا، ملاصدرا و ناصرخسرو و نیز کتاب هایی چون کشف الاسرار را دید. او آثار مترجمان معاصری چون محمد علی فروغی یا منوچهر بزرگ مهر را نیز در این فهرست آورده است. از این کار می توان آموخت که ما همواره باید از مترجمان خوب معاصر و نیز نویسندگان کلاسیک خود برای تقویت دانش زبانی و اندیشه خویش استفاده کنیم. عنایت در ترجمه استادانه کتاب فلسفه هگل نحوه بهره برداری خلاقانه و درست از چنین آثاری را به ما نشان می دهد. ترجمه در تمام حوزه ها نیازمند دقت بسیار است، اما درحوزه ادبیات، عرفان و فلسفه این حساسیت بیشتر است. پیش از اشاره به کتاب فلسفه هگل ، مایلم با ذکر یک ترجمه انگلیسی از یک حدیث قدسی حساسیت چنین ترجمه هایی را نشان بدهم . رالف والدو امرسون در مقاله ای با نام «عشق » این حدیث قدسی «کنت کنزاً مخفیاً فأحببت أن أعرف » را چنین به زبان انگلیسی ترجمه کرده یا شاید از ترجمه کس دیگری اقتباس کرده است:

 I was a gem concealed Me my burning ray revealed 

که یعنی: «من جواهری (گنجی) مخفی بودم. مرا پرتو سوزانم آشکار کرد .»می بینیم که حذف واژه «دوست داشتن » نه فقط به این ترجمه بلکه به یک فرهنگ آسیب زده، زیرا در حکمت اسلامی و عرفان ایرانی «عشق » دلیل خلقت و علت اصلی آفرینش است. من این ترجمه را چنین ویرایش می کنم:

 I was a gem concealed I loved to be revealed.

 با این تغییر یک مفهوم بسیار بلند عرفانی نجات می یابد و به درستی منعکس می شود. پس علاوه بر تسلط زبانی، درک مترجم از فرهنگ مبدأ دارای اهمیت فراوانی است . ترجمه فلسفه هگل بسیاردقیق است، اما دقت در این اثر و در دیگر ترجمه های حمید عنایت به معنای وفاداری به ساختار ظاهری جملات و واژه ها نیست. او منظور نویسنده و مفهوم درست جملات را به فارسی منتقل می کند، اما به گونه ای که اگر نویسنده ایرانی بود خود به فارسی می نوشت. مثلا صیغه مجهول در زبان انگلیسی بسیار رایج تر از فارسی است.  اما عنایت اجازه نمی دهد این ساختار بر ترجمه او حاکم شود. این بی وفایی نیست، بلکه عین وفاداری است. ترجمه مثل زن نیست. مثل مرد هم نیست، بلکه مانند کودکی است که باید به مادر و پدر هر دو وفادار باشد. درحقیقت، ترجمه کودکی است که از ازدواج دو فرهنگ زاده می شود . عنایت، درست در اولین جمله از کتاب فلسفه هگل ، سه فعل مجهول را به زیبایی در صیغه معلوم به کار می برد:

 Hegel claims that the substance of all previous philosophies is contained, preserved, and absorbed, in his own system.

 هگل مدعی است که دستگاه فلسفی او خلاصه و زبده همه  فلسفه های پیشین را در برگرفته و پاس داشته و در خود هضم کرده است.
گویی این دوجمله را یک تن با یک منظور اما به دو زبان در دو فرهنگ مختلف نوشته است. برخورد عنایت با جملات مجهول در سراسر کتاب پیرو همین اصل است. در قسمت دیگری از اولین صفحه کتاب به این جمله می رسیم:
 We assume that the main outlines of their teachings are already known.

 عنایت، با افزود ن کلمه «خواننده » به جمله، آن را از مجهول به معلوم تبدیل و این گونه بازنویسی کرده است: ما فرض را بر این گرفته ایم که خواننده از پیش با مبانی آموخته های این فیلسوفان [یعنی افلاطون، ارسطو و کانت] آشناست . به دلیل درک عمیق کتاب، عنایت می داند چه آزادی هایی می تواند به خویش بدهد. او جان جملات فارسی را به خاطر تقلید کورکورانه از واژه ها و جملات انگلیسی نمی گیرد. در جمله پیچیده زیر، او به تک تک واژه ها بادقت توجه کرده و در عین حال به زیبایی هرچه تمام تر تأکیدی را که نویسنده با جابه جایی اجزاء جمله ایجاد کرده به درستی در فارسی وارد کرده است .
 Not what is stated by them expressly, but what is implicit in them, what Hegel discovered as the underlying substratum of them beneath the surface, — this it is our aim to set forth.

 غرض ما نه بیان چیزهایی است که
 این فیلسوفان آشکارا گفته اند، [نویسنده گفته: « به وسیله آنان گفته شده است ». بلکه بازنمودن«بازنمودن » را عنایت اضافه کرده مطالبی است که در عقاید ایشان پنهان است و هگل آنها را همچون هسته ای از زیر پوست های ظاهری بیرون آورده و نمایان کرده است. در گفت وگو ازمفاهیم موجود در فلسفه غرب، زبان فارسی مانند انگلیسی، زبان جا افتاده ای نیست. ما در فارسی، چنین زبانی برای بیان فلسفه ای که خاص دنیای غرب است نداریم . اما عنایت در ترجمه کتاب فلسفه هگل توانسته با تکیه بر غنای ادبی و علمی زبان پارسی در یک هزار سال گذشته به زبان پخته و پرورده ای دست یابد. او در تمام ترجمه های خود گاه اندکی از ایجاز انگلیسی می کاهد. مثلا وقتی نویسنده می گوید: «دستگاه هگل» ، عنایت می داند که بهتر است بگوید«دستگاه فلسفی هگل .»هگل برای مردم مغرب زمین آشناست. هر فرد تحصیل کرده ای در دنیای غرب می داند «دستگاه هگل »همان فلسفه هگل است، اما عنایت که اولین کتاب را در تفسیرآرای هگل ترجمه می کند می داند پارسی زبانان  نیاز به توضیح بیشتری دارند. با ادامه چنین ترجمه هایی فارسی نیز به پختگی و ایجاز انگلیسی خواهد رسید. عنایت در این روش هرگز افراط نمی کند و شعور خواننده را دست کم نمی گیرد. همین نکته های ظریف است که عطری آشنا به نثر عنایت می دهد، و کتاب را به فهم خواننده ایرانی نزدیک می کند. روش عنایت در انتخاب کلمات سرشار از آموزه های مفید است. من کلمات زیر را از کتاب تاریخ تمدن ویل دورانت با ترجمه حمید عنایت بارها به دوستانم نشان داده و از آنان خواسته ام آنها را ترجمه کنند:
 politics, economics, morals, religion, science

 معمولا می گویند:  «سیاست، اقتصاد، اخلاقیات، مذهب و علم» ، اما عنایت این کلمات را، در بخش قیصر و مسیح از کتاب تاریخ تمدن اینگونه ترجمه کرده: «سیاست، اقتصاد ، اخلاقیات، دین، دانش ».که مرا به یاد این شعر حافظ می اندازد:
 به غیر آنکه بشد دین و دانش از دستم /دگر بگو که ز عشقت چه طرف بربستم هیچ دانشجوی ترجمه ای نیست که از مطالعه و مرور آثار عنایت بی نیاز باشد. عنایت یکی از برجسته ترین ادیبان دانشمند و مترجمانی است که فرهنگ این سرزمین به خود دیده است. ازعنایت می توان با لذت سرشار نکته های بسیار مفید آموخت. روحش شاد!

Link: https://manatarjome.com/news/بهترین-ترجمه-فارسی-به-انگلیسی-که-خوانده-ام7.html

دیدگاه کاربران

ارسال دیدگاه

نام و نام خانوادگی :
دیدگاه شما :
آیا شما روبات هستید؟ :
* مانا ترجمه هیچگونه مسئولیتی نسبت به دیدگاه های کاربران ندارد و تمامی مطالب ارسالی دیدگاه و نظر شخصی کاربران است.
ورود به سیستم
شناسه کاربری(ایمیل): گذرواژه: - فراموشی گذرواژه ؟
محاسبه فوری هزینه ترجمه
شما می توانید با انتخاب زمینه و زبان ترجمه و وارد نمودن تعداد کلمات متنی که باید ترجمه شود، هزینه و زمان تحویل ترجمه را بدست بیاورید.
زمینه: زبان: تعداد کلمه:
پست الکترونیکی شما :

خبری شد خبرتان خواهیم کرد!

آیا سوالی دارید؟

سوال خود را با ما در میان بگذارید

تماس با پشتیبانی
ورود به سیستم

×
enamad image